• Μαρία Κυρίτση

Ρόδι: φέρνοντας «τύχη» και όχι μόνο

των Μαρία Κυρίτση & Ειρήνη Παντελή


Η νέα χρονιά πλησιάζει και το ρόδι είναι σήμα κατατεθέν των ημερών. Το «σπάμε» έξω από την πόρτα και αυτό θεωρείται ότι μας φέρνει τύχη όλη την υπόλοιπη χρονιά. Πολλοί από εμάς το έχουμε σαν διακοσμητικό σε κάποια γωνιά του σπιτιού και σαν «γούρι». Από τα χαρακτηριστικά του φυτού και τις ευεργετικές ιδιότητές του στην ανθρώπινη υγεία, έως τη σχέση του με τη μυθολογία και την τέχνη, εσείς τι γνωρίζετε για το ρόδι που έχει την τιμητική του αυτή την εποχή;



Λίγα λόγια για τη Ροδιά


Η Ροδιά, Punica granatum, είναι θάμνος ή μικρό δέντρο της οικογένειας Lythraceae. Έχει ύψος 4-5 μέτρα, αλλά μπορεί να φτάσει έως 8-9 μέτρα. Φέρει πολλά ακανθώδη κλαδιά, ενώ το βλέμμα τραβούν τα όμορφα άνθη της με πορτοκαλί-κόκκινο χρώμα. Εντυπωσιακός είναι, επίσης, ο καρπός με το κίτρινο-κόκκινο έως βαθύ κόκκινο χρώμα του. Οι βρώσιμοι σπόροι στο εσωτερικό του είναι κόκκινοι και συχνά αναφέρονται ως αρίλια (arils). Είναι γλυκόξινοι και η οξύτητά τους σχετίζεται με την ωριμότητα του καρπού. Το κάθε αρίλιο περιέχει το σπέρμα και μικρή ποσότητα χυμού. Ωστόσο, ευτυχώς για εμάς σε κάθε ρόδι μπορούν να βρεθούν μέχρι και 600 αρίλια.


Η ροδιά κατάγεται από το Ιράν και γειτονικές περιοχές, ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, εξαπλώθηκε και σε άλλα μέρη του κόσμου. Έχει καλλιεργηθεί από αρχαιοτάτους χρόνους στην Ασία έως τη Μεσόγειο και την Αφρική. Σήμερα καλλιεργείται σε αρκετές περιοχές του πλανήτη λόγω των εκλεκτικών χαρακτηριστικών του ροδιού.



Το ρόδι μέσα στον χρόνο...


Το ρόδι είναι βαθιά ενσωματωμένο στην ιστορία του ανθρώπου με εκτεταμένες αναφορές στη χρήση του σε πολλούς αρχαίους πολιτισμούς. Για τους Εβραίους, το ρόδι ήταν πολύ σημαντικό, καθώς σύμφωνα με τον μύθο, ένα ρόδι έχει 613 σπόρους ίσους με τις 613 εντολές της Πεντατεύχου (Τορά). Στο Ισλάμ, το Κοράνι αναφέρεται σε έναν παράδεισο γεμάτο ρόδια. Στον Βουδισμό το ρόδι κατατάσσεται στα τρία πιο ευλογημένα φρούτα, ανακηρύσσοντάς το φρούτο «του παραδείσου». Στον χριστιανικό πολιτισμό το ρόδι είναι σύμβολο της ανάστασης και της ζωής.


Science Fact

Περίπου το 650-550 π.Χ. οι Βαβυλώνιοι πίστευαν ότι τρώγοντας ρόδι, θα ήταν πιο δυνατοί και θα μπορούσαν να ανταπεξέλθουν καλύτερα στον πόλεμο.


Στην αρχαία Ελλάδα η ροδιά αναφέρεται με πολλά ονόματα όπως σίδη, σίδα και ροία. Αμέτρητες αναφορές στο δέντρο και τους καρπούς του συναντάμε στη μυθολογία μας. Ένας από τους πιο φημισμένους μύθους είναι η αρπαγή της Περσεφόνης από τον θεό του Άδη Πλούτωνα, ο οποίος για να την κρατήσει κοντά του της δίνει να φάει σπόρους ροδιού που συμβολίζουν τον γάμο. Η Ήρα συχνά απεικονίζεται κρατώντας ένα ρόδι ως σύμβολο της γονιμότητας. Στην Κύπρο, σύμφωνα με τον μύθο, η θεά Αφροδίτη φύτεψε την πρώτη ροδιά.



Σήμερα το ρόδι συνεχίζει να αποτελεί ένα εμβληματικό στοιχείο της ελληνικής παράδοσης, συμβολίζοντας γονιμότητα και αιωνιότητα. Ακόμα και σήμερα, το «σπάμε» στους γάμους, για να φέρει ευτυχία και ευγονία στο ζευγάρι, αλλά και την πρώτη μέρα του χρόνου για να ακολουθήσει μια χρονιά γεμάτη χαρά, υγεία και τύχη.



Στην τέχνη…


Πολλοί αξιόλογοι ζωγράφοι έχουν εμπνευστεί από το συγκεκριμένο φρούτο και το έχουν συμπεριλάβει στα έργα τους, με πιο γνωστό το ‘Madonna of The Pomegranate’ του Sandro Botticelli. Πρόκειται για έναν αναγεννησιακό πίνακα όπου απεικονίζονται η Παναγία και ο Ιησούς να κρατούν ένα ρόδι. Αυτό πιθανό να συμβολίζει είτε τις πολλές αρετές της Παναγίας και τον ρόλο της ως μητέρα, είτε τα Πάθη του Χριστού - με τους πολυάριθμους σπόρους του ροδιού να εκφράζουν την πληρότητα των παθών του - και την μετέπειτα Ανάστασή του.



‘Madonna of the Pomegranate’ (1487) του Sandro Botticelli. Εικόνα από poweroftheomegranate.weebly.com

Ο καρπός παίζει σημαντικό ρόλο και στη μουσική. Πολλά τραγούδια έχουν γραφτεί για το ρόδι ή αλλιώς ρόδο ή ρόιδο που συνήθως συμβολίζουν την αγάπη, την αγνότητα και την ένταση των συναισθημάτων λόγω του εντυπωσιακού κόκκινου χρώματός του.




Ωφέλιμες ουσίες που βρίσκουμε στο ρόδι


Και να που η παρουσία του στο πέρασμα του χρόνου δεν ήταν τυχαία. Το ρόδι κατέχει από παλιά σημαντική θέση στη διατροφή και έχει αξιοποιηθεί ευρέως στην παραδοσιακή ιατρική για την καταπολέμηση ασθενειών. Σήμερα αποτελεί αντικείμενο πολλών ερευνητικών εργασιών για τις θεραπευτικές του ιδιότητες, που υποστηρίζουν τη χρήση του ροδιού στην πρόληψη και θεραπεία καρδιαγγειακών παθήσεων, καρκίνου, οστεοαρθρίτιδας, υπογονιμότητας κ.α.


Τι υπάρχει στο φρούτο αυτό που το κάνει τόσο ωφέλιμο στην υγεία; Η κύρια κατηγορία ενώσεων που εμφανίζονται στο ρόδι είναι οι πολυφαινόλες μεταξύ των οποίων φλαβονοειδή και ταννίνες.

Οι ταννίνες πέρα από το ρόδι, περιέχονται στο τσάι, στο κρασί και στους ξηρούς καρπούς. Παρουσιάζουν αντιμικροβιακή δράση και έχουν πιθανές αντικαρκινικές ιδιότητες. Έρευνες έχουν δείξει ότι η αντιοξειδωτική δράση του χυμού ροδιού είναι τριπλάσια από εκείνη του κόκκινου κρασιού και του πράσινου τσαγιού.

Τα φλαβονοειδή είναι μια ομάδα ουσιών που βρίσκονται σε πολλά φρούτα, λαχανικά και καρπούς. Αποτελούν αντικείμενα μακροχρόνιας έρευνας καθώς παρουσιάζουν αντιοξειδωτικές, αντικαρκινικές και αντιφλεγμονώδεις δράσεις.

Οι ανθοκυανίνες που συναντάμε στο ρόδι, είναι χρωστικές ουσίες που προσδίδουν αυτό το εντυπωσιακό κόκκινο χρώμα στο φρούτο.


Science Fact

Από το ρόδι… παίρνουμε τη γρεναδίνη. Πρόκειται για ένα σιρόπι που φτιάχνεται από χυμό ροδιού και ζάχαρη. Χρησιμοποιείται ευρέως σε γλυκά κοκτέιλ και δίνει μια μοναδική φρουτένια νότα στα ποτά.

ΥΓ: Και αν νιώθεις σίγουρος ότι η νέα χρονιά θα είναι η τυχερή σου, φύλαξε το ρόδι για το καλοκαιρινό σου Tequila Sunrise!



Κλείνοντας…


Το ρόδι αποτελεί και αυτό μέρος των γιορτινών μας εθίμων αλλά και αναμνήσεων. Το έντονο κόκκινο του χρώμα μένει ανεξίτηλο στις μνήμες μας και προμηνύει μία χρονιά γεμάτη χαρά ζωντάνια και τύχη.



Τα ΒιοΛόγια σας εύχονται Καλή Χρονιά!




Τι να θυμάσαι:

  • Το ρόδι αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ελληνικής παράδοσης, ενώ αναφορές στη χρήση του εντοπίζονται σε πολλούς αρχαίους πολιτισμούς.

  • Η κύρια κατηγορία ενώσεων που εμφανίζονται στο ρόδι είναι οι πολυφαινόλες μεταξύ των οποίων φλαβονοειδή και ταννίνες.

  • Το ρόδι κάνει καλό στην υγεία καθώς παρουσιάζει αντιοξειδωτικές, αντιμικροβιακές και αντικαρκινικές δράσεις.


Για περισσότερες πληροφορίες:

  1. Ram Chandra1, K. Dhinesh Babu1, Vilas Tejrao Jadhav1, Jaime A. Teixeira da Silva2.(2018) Origin, History and Domestication of Pomegranate.

  2. Amit Parashar, Shailendra Badal. Chemical investigation of Pomegranates and Its Health Benefits. 2018; 2(2): 08-12

  3. Spry, Hannah (2019) "Symbolic Seeds: An Analysis of Pomegranate Usage in Selected Artworks of the Past and Present," Scholarly Horizons: University of Minnesota, Morris Undergraduate Journal: Vol. 6 : Iss. 2 , Article 6.

  4. Aida Zarfeshany, Sedigheh Asgary,1 and Shaghayegh Haghjoo Javanmard. (2014) Potent health effects of pomegranate. doi: 10.4103/2277-9175.129371

  5. K T Chung , T Y Wong, C I Wei, Y W Huang, Y Lin.(1998) Tannins and human health: a review. doi: 10.1080/10408699891274273.

  6. Glauce S.B.Viana, Silvana Magalhães SiqueiraMenezes, Luciana N.Cordeiro, F.J.A.Matos, 2009, Biological Effects of Pomegranate (Punica granatum L.), especially its Antibacterial Actions, Against Microorganisms Present in the Dental Plaque and Other Infectious Processes, 10.1016/B978-0-12-374628-3.00031-1



Λίγα λόγια για την Ειρήνη Παντελή...

Είμαι φοιτήτρια στο Τμήμα Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Η αγάπη μου για την επιστήμη ήταν ανέκαθεν μεγάλη. Τον τελευταίο χρόνο ασχολούμαι ενεργά με την αρθρογραφία και μπορώ να πω πως είναι το νέο μου πάθος.

Ως φοιτήτρια, ακόμα ανακαλύπτω τα διάφορα πεδία της βιολογίας και δεν έχω καταλήξει με τι θα ήθελα να ασχοληθώ σε ερευνητικό επίπεδο.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι η συγγραφή και η επικοινωνία της επιστήμης με αυτόν τον τρόπο με συναρπάζει.