• Νικολέτα Νίκου

Ένας κύκλος, ο πιο γεωμετρικός.

Ενημερώθηκε: 10 Σεπτ 2020


Ξυπνάς το πρωί και πριν σηκωθείς από το κρεβάτι ένας πόνος σε τραβάει προς τα πίσω. Ωχ, πόσο του μηνός είναι σήμερα(;). Ναι όντως, είναι αυτό που κατάλαβες. «Σήμερα βρήκε που έχω τόσες δουλειές να κάνω». Δεν πτοούμαστε όμως, αγκαλιά την καλή διάθεση, γιατί όχι και ένα παυσίπονο, και πάμε να αδράξουμε την ημέρα. Και μόλις περιέγραψα τις πρώτες σκέψεις αρκετών γυναικών που βιώνουν την έμμηνο ρύση τους με δάκρυα και ιδρώτα. Τι συμβαίνει όμως στο γυναικείο σώμα και κάποιες μέρες δεν είναι ίδιες με κάποιες άλλες.


Ο λόγος ονομάζεται αναπαραγωγή και αποτελεί αυτοσκοπό όλων των ζωντανών οργανισμών. Κάπου εκεί στην εφηβεία, λοιπόν, μια μέρα που καμιά γυναίκα δεν θα ξεχάσει ποτέ, κάτι συνέβη στο γυναικείο σώμα και ένα πλήθος ορμονικών αλλαγών έκανε αισθητή την παρουσία του. Από τότε και κάθε περίπου 28 ημέρες, μέχρι και την εμμηνόπαυση, ένα ωάριο, που έχει καταφέρει να επικρατήσει έναντι άλλων ωαρίων, βγαίνει στη μάχη της αναπαραγωγής. Στον αγώνα αυτόν καθοριστικό ρόλο έχουν ένα πλήθος κυττάρων που περικλείουν το ωάριο και όλα μαζί απαρτίζουν το ωοθυλάκιο, καθώς επίσης και διάφορες ορμόνες, όπως η θυλακιοτρόπος ορμόνη FSH, η ωχρινοτρόπος ορμόνη LH, τα οιστρογόνα και άλλες- εντυπωσιακά ονόματα, δεν βρίσκεις;


Ο αγώνας δρόμου


Όλοι έχουμε ακούσει για τον έμμηνο κύκλο, αλλά τι πραγματικά συμβαίνει σε αυτόν; Αρχικά ως πρώτη ημέρα του κύκλου θεωρείται η πρώτη μέρα της περιόδου, από εκεί λοιπόν ξεκινάει το μέτρημα των περίπου 28 ημερών που προαναφέραμε. Ο «αγώνας» του ωοθυλακίου ωστόσο δεν ξεκινά την πρώτη μέρα του κύκλου, ήδη 3 μήνες τώρα μάχεται να επικρατήσει μεταξύ άλλων, με σκοπό να είναι το «εκλεκτό» του σε αυτόν τον κύκλο. Το ωοθυλάκιο, λοιπόν, περνάει διάφορα στάδια ανάπτυξης ώσπου καθίσταται έτοιμο εκεί κοντά στην 14η μέρα του κύκλου για την ωορρηξία. Κατά την ωορρηξία το ωάριο εγκαταλείπει το ωοθυλάκιο και αρχίζει ένα μοναχικό ταξίδι μέσω των σαλπίγγων. Σκοπός ένας και μοναδικός, να βρει το σπερματοζωάριο που θα το γονιμοποιήσει.


Αρωγοί στην αναζήτηση αυτή παραμένουν τα κύτταρα του ωοθυλακίου το οποίο μετατρέπεται σε μια δομή παραγωγής ορμονών (corpus luteum), και κυρίως της στεροειδούς ορμόνης, προγεστερόνη. Η προγεστερόνη εμπλέκεται ενεργά στη διαμόρφωση του κατάλληλου περιβάλλοντος στη μήτρα για την εμφύτευση του εμβρύου. Τι εννοούμε όμως με αυτό; Οι ορμόνες που καθορίζουν την επιλογή του ωαρίου εμπλέκονται και στην προετοιμασία της μήτρας για την υποδοχή ενός πιθανού εμβρύου. Μπορεί να μην έχει προγραμματίσει να γίνει μητέρα αυτόν τον μήνα αλλά το γυναικείο σώμα είναι στις επάλξεις.


Πώς όμως προετοιμάζεται η μήτρα;


Η ύπαρξη συγκεκριμένων ορμονών, μια από αυτές είναι και η προγεστερόνη, σε κατάλληλες ποσότητες, προκαλούν την ανάπτυξη ενός τμήματος της μήτρας που καλείται ενδομήτριο. Το ενδομήτριο αποτελεί σημείο υποδοχής του εμβρύου μετά τη γονιμοποίηση. Ως προετοιμασία, λοιπόν, τα κύτταρα του ενδομήτριου διαφοροποιούνται και πολλαπλασιάζονται, σχηματίζοντας ένα περιβάλλον κατάλληλο για τη θρέψη, προστασία και ανάπτυξη του εμβρύου. Ακόμα, νέα αγγεία δημιουργούνται, ώστε να παρέχεται η κατάλληλη αιμάτωση στην περιοχή και κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος σπεύδουν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον άνοσο-ανεκτικό για το έμβρυο (να μην αναγνωριστεί σαν «ξένο» από το ανοσοποιητικό σύστημα της γυναίκας). Συμπέρασμα: Από την αρχή η μαμά μας μας ταΐζει πλουσιοπάροχα.



Τα βασικά σημεία του «ταξιδιού» ενός ωαρίου



Όταν, λοιπόν, το σπερματοζωάριο δεν εμφανίζεται και, συνεπώς, το ωάρια δεν υφίστανται γονιμοποίηση, τα ορμονικά επίπεδα μεταβάλλονται επιφέροντας πολλές αλλαγές. Τα ωοθυλακικά κύτταρα παύουν την παραγωγή ορμονών και αποβάλλονται, το ωάριο εκφυλίζεται και το ενδομήτριο «ακυρώνει το τραπέζι» αποβάλλοντας και αυτό τα περιττά κύτταρα μαζί με τα αγγεία που αυτά έφεραν. Παράλληλα όμως, ένας καινούργιος αγώνας βρίσκεται σε εξέλιξη και ένα καινούργιο ώριμο ωάριο θα είναι εκεί σε 14 ημέρες να αναμένει. Ποιος ξέρει, μπορεί αυτό να είναι το τυχερό.



Ο έμμηνος κύκλος σε μια εικόνα



Τι να θυμάσαι:

  • Το ωάριο μαζί με ένα πλήθος κυττάρων που το «αγκαλιάζουν», αποτελούν το ωοθυλάκιο.

  • Πρώτη ημέρα του κύκλου θεωρείται η πρώτη μέρα της περιόδου.

  • Ωορρηξία: η διαδικασία κατά την οποία το ωάριο εγκαταλείπει το ωοθυλάκιο και αρχίζει ένα ταξίδι μέσω των σαλπίγγων.

  • Κατά την έμμηνο ρύση, το ωάριο εκφυλίζεται και το ενδομήτριο αποβάλλει τα περιττά κύτταρα μαζί με τα αγγεία που αυτά έφεραν.


Για περισσότερες πληροφορίες:

  1. Lauralee Sherwood. Εισαγωγή στη Φυσιολογία του Ανθρώπου. (Ακαδημαϊκές Εκδόσεις Ι. Μπάσδρα και ΣΙΑ Ο.Ε, 2016).

  2. Linda J. Heffner. Η ανθρώπινη αναπαραγωγή με μία ματιά. (Επιστημονικές Εκδόσεις Παρισιάνου Α.Ε., 2005).


εικόνες από: freepik.com και biorender.com